.

Chống gian lận thuế trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu: Muộn còn hơn không

Thứ Tư, 23/11/2016, 10:20 [GMT+7]
.

 

Thất thu ngân sách từ KDXD cần sớm được giải quyết
Thất thu ngân sách từ KDXD cần sớm được giải quyết

Trong tháng 11, Cục Thuế Hải Phòng phối hợp với Sở Công thương, Sở Khoa học và Công nghệ tiến hành dán tem niêm phong, ghi chỉ số trên đồng hồ tổng của tất cả các cột đo xăng dầu tại các cửa hàng bán lẻ trên địa bàn thành phố nhằm chống gian lận, thất thu ngân sách. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần ngăn chặn tình trạng luồn lách, “né” thuế của doanh nghiệp (DN) kinh doanh xăng dầu (KDXD), tăng thu cho ngân sách thành phố...

Kỳ 1: Nhiều “lỗ hổng”

Vẫn còn thất thu

Trên địa bàn thành phố hiện có 178 DN KDXD với hơn 200 cửa hàng, gần 700 cột bơm xăng dầu. Trong đó, 4 DN có kho xăng dầu bán buôn lớn với 35 họng xuất xăng dầu. Năm 2015, các DN KDXD đạt doanh thu khoảng 19.627 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 100 tỷ đồng; nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) hơn 125 tỷ đồng.

Riêng 9 tháng năm 2016, các DN này đạt doanh thu hơn 10.700 tỷ đồng, nộp thuế GTGT 158 tỷ đồng. Ngoài ra, các đơn vị KDXD còn nộp thuế bảo vệ môi trường năm 2015 đạt hơn 1.000 tỷ đồng và 9 tháng năm 2016 nộp hơn 1.200 tỷ đồng, dự tính năm 2016 đạt khoảng 1.600 tỷ đồng.

Những con số liệt kê trên đã cho thấy việc thu thuế từ KDXD là tương đối lớn và tăng mạnh khi nhu cầu sử dụng ngày càng cao. Dự báo từ nay cho đến năm 2020, nhu cầu tiêu thụ xăng dầu sẽ tăng nhanh, tốc độ tăng bình quân hằng năm dao động 20-22%/năm. Vì vậy, công tác quản lý nhà nước, trong đó có quản lý thuế trong KDXD phải được thực hiện đúng quy định của pháp luật, có hiệu quả, tạo cơ sở KDXD phát triển bền vững và bảo đảm công bằng cho các doanh nghiệp tham gia.

Qua công tác kiểm tra của ngành thuế, các DN có tên tuổi hầu hết đều chấp hành tốt các quy định KDXD và thực hiện nghĩa vụ thuế; nguồn xăng dầu mua vào, bán ra đều có nguồn gốc rõ ràng và có hóa đơn chứng từ theo quy định. Tuy nhiên, đó chỉ là số ít ưu điểm nổi bật, thực tế thì tình trạng thất thu thuế đang xảy ra đối với hoạt động KDXD, đặc biệt là khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

Tìm hiểu được biết, trong các DN KDXD tại Hải Phòng, chỉ có 10 DN được hình thành từ cổ phần hóa các DN nhà nước là chấp hành khá tốt pháp luật thuế, còn lại đa phần có biểu hiện thiếu minh bạch trong việc xác định lợi nhuận cũng như thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước. Làm một phép so sánh về tỷ suất lợi nhuận và tỷ suất huy động thuế trên doanh thu của 10 DN cổ phần hóa với các doanh nghiệp còn lại để thấy được rằng, thất thu thuế là không hề nhỏ.

Về tỷ suất lợi nhuận, các DN cổ phần hóa có tỷ suất lợi nhuận bình quân là 1,08%; còn các DN khác có tỷ suất lợi nhuận bình quân thấp, khoảng 0,17% (trong đó có 97 DN báo cáo tổng lỗ trên 28 tỷ đồng, chỉ có 71 DN báo cáo lãi với tỷ suất lợi nhuận chỉ là 0,2%). Mặc khác, về tỷ suất huy động thuế trên doanh thu (trừ thuế bảo vệ môi trường) cũng cho thấy quá chênh lệch. Như năm 2015, tỷ suất huy động thuế trên doanh thu của 10 DN cổ phần hóa là 1,25%; các DN còn lại chỉ đạt 0,28%. Riêng 9 tháng năm 2016, tỷ suất huy động thuế trên doanh thu của các DN cổ phần là 2,19%; còn DN khác chỉ 1,08%.

Thực tế trên đã cho thấy, tỷ lệ huy động thuế trên doanh thu của các DN ngoài quốc doanh thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp cổ phần hóa. Điều này chứng minh khả năng thất thu thuế trong hoạt động KDXD là tương đối lớn.

Đáng nói, tại Hải Phòng có 3 DN kinh doanh xăng dầu khá lớn nhưng không kê khai nộp thuế tại Hải Phòng, đó là Công ty TNHH vận tải thủy bộ Hải Hà, Công ty TNHH MTV nhiên liệu hàng không VN Skypec, Công ty CP Dương Đông Hòa Phú. Cả 3 DN này đều thuê kho xăng dầu của Công ty CP 19-9 tại KCN Đình Vũ và chỉ đăng ký với Cục thuế thành phố về địa điểm kho hàng hoặc văn phòng đại diện.

Đủ chiêu "né" thuế

Mặc dù Cục Thuế thành phố và các đơn vị trực thuộc vẫn thực hiện quản lý thu thuế với tất cả các DN KDXD trên địa bàn, song công tác này chủ yếu dựa vào số liệu tự kê khai, tự nộp thuế và tự chịu trách nhiệm của DN theo quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành. Điều này khiến các cơ sở kinh doanh tìm cách "hợp lý hóa" chế độ kế toán và sử dụng hóa đơn chứng từ. Việc sử dụng bảng kê bán lẻ hàng hóa chỉ mang tính hình thức; đặc biệt, phần lớn các cơ sở không đăng ký kiểm định bộ đếm và bồn chứa.

 Trong khi đó, hầu hết người tiêu dùng khi mua xăng dầu đều không lấy hóa đơn. Lượng xăng dầu này có thể được chuyển hóa thành hóa đơn để cung cấp cho các cơ quan hành chính, DN khác thanh toán và cung cấp cho các cơ sở kinh doanh để kê khai khấu trừ thuế GTGT đầu vào, đồng thời hạch toán chi phí nhằm giảm thu nhập chịu thuế, giảm số thuế GTGT, thuế TNDN phải nộp. Hành vi này đã diễn ra phổ biến nhiều năm nay nhưng chưa có giải pháp khắc phục.

Thành viên tổ công tác đang dán tem trên đồng hồ đo xăng dầu
Thành viên tổ công tác đang dán tem trên đồng hồ đo xăng dầu

Điều đáng quan tâm là, các cửa hàng xăng dầu ngoài việc giao dịch tại các DN đầu mối của thành phố, họ còn mua của các DN đầu mối khác ngoài địa bàn (các cơ sở kinh doanh xăng dầu trôi nổi trên thị trường), làm giảm số thuế bảo vệ môi trường nộp tại thành phố, gây bất bình đẳng về KDXD trên thị trường cũng như thiệt hại cho người tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc bán xăng dầu ra ngoài hệ thống phân phối của DN vẫn còn diễn ra thường xuyên, chưa đúng quy định.

Đặc biệt, có trường hợp DN nhập lậu xăng dầu từ tàu nước ngoài tại phao số 0 để trốn thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường. Đáng chú ý, việc điều chỉnh giá xăng dầu liên tục cũng là kẽ hở gây thất thu khi cơ quan chức năng chưa kịp thời kiểm tra, đối chiếu, so sánh lượng hàng hóa thực tồn kho với lượng hàng tồn kho khai trên sổ sách kế toán trước khi xăng tăng giá.

Khách quan mà nói, ngành thuế thừa hiểu các "mánh khóe" của các DN KDXD, tuy nhiên do việc phối hợp xử lý giữa cơ quan thuế và các cơ quan chức năng như Công thương, Quản lý thị trường, Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng, Công an, Hải quan... vẫn chưa chặt; công tác thanh tra, kiểm tra thuế đối với DN vẫn trên sổ sách và hóa đơn chứng từ do DN cung cấp nên chưa phát hiện được các hành vi kinh doanh trái phép, trốn thuế…

Vì thế, số thuế của các DN KDXD kê khai, nộp qua các năm chưa tương xứng với mức độ kinh doanh, nhất là đối với các DN ngoài quốc doanh - đó cũng là trăn trở lớn đối với ngành thuế trong việc chống thất thu ngân sách lĩnh vực kinh doanh xăng dầu...

(Còn nữa)

ĐỨC TÙNG - HẢI HẬU

;
.
.
Bình luận
.
.
.
.
.