.
Lộn xộn khai thác đá ở Thủy Nguyên: Mất an toàn và lãng phí

Kỳ II: Những vướng mắc cần tháo gỡ

Thứ Ba, 22/11/2016, 14:27 [GMT+7]
.

 

Khai thác nguyên liệu đá vôi tại mỏ A, Trại Sơn (bên kia bờ sông Kinh Thầy) thuộc xã An Sơn, huyện Thủy Nguyên,
Khai thác nguyên liệu đá vôi tại mỏ A, Trại Sơn, thuộc xã An Sơn, huyện Thủy Nguyên,

 

Quyết định số 1065 của Thủ tướng Chính phủ ngày 9-7-2010 về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm xi măng ở Việt Nam đến năm 2020 nêu rõ, huyện Thủy Nguyên có 6 dự án xi măng. Trong đó, 5 nhà máy đang hoạt động gồm: xi măng Hải Phòng, xi măng Chinfon, xi măng Phúc Sơn, xi măng Tân Phú Xuân và xi măng Xuân Thủy. Riêng dự án xây dựng nhà máy xi măng Trường Sơn của Xí nghiệp tập thể thương binh Quang Minh ở xã Gia Đức đã xin chuyển đổi thành dự án xây dựng Nhà máy vật liệu xây dựng Trường Sơn.

Theo các nhà chuyên môn, nếu các nhà máy xi măng nói trên hoạt động liên tục trong vòng 50 năm hết công suất thiết kế thì sẽ phải "ngốn" khoảng 500 triệu m3 đá vôi (chưa kể chất phụ gia), trong khi trữ lượng đá vôi của Thủy Nguyên chỉ vào khoảng 380 triệu m3. Do vậy muốn có đủ nguồn nguyên liệu cung cấp cho các nhà máy xi măng này hoạt động, trong tương lai chỉ còn cách vươn ra khai thác đá ở nơi khác. Còn tính toán của Phòng TN-MT huyện, nếu các nhà máy xi măng hoạt động với công suất như hiện nay, chưa đến 50 năm nữa, Thủy Nguyên sẽ không còn ngọn núi nào!

Đến nay, nhiều điểm mỏ nằm trong vùng an ninh - quốc phòng, di tích lịch sử, văn hóa đã được đưa vào quy hoạch khai thác như khu vực núi Hang Lương (xã Gia Minh), núi Ngà Voi, núi Hang Ốc (xã Minh Tân); núi Thành Dền (xã Liên Khê); khu Đình Sen, khu Mã Chàng (xã Lưu Kiếm); núi Mã, núi Hang Tuần (xã Gia Đức)… Núi Hang Lương (xã Gia Minh) là di tích lịch sử - nay một số hang động có tiềm năng du lịch ở các xã Lưu Kỳ, Liên Khê, Minh Tân... cũng bị đưa vào quy hoạch khai thác. Không ít mỏ nhỏ nằm đơn lẻ với trữ lượng không nhiều lại có mặt trong danh sách khai thác làm nguyên liệu và phụ gia xi măng.

Khai thác mỏ ở Thủy Nguyên không những tàn phá tài nguyên khoáng sản mà còn phá hủy một số diện tích không nhỏ đồng ruộng, đất đai canh tác. Việc cấp phép khai thác mỏ theo thời gian hiện nay cũng nảy sinh bất cập khác. Nhiều đơn vị tổ chức khai thác mỏ với tốc độ nhanh, thường vượt trước thời hạn được cấp phép đã hết đá nguyên liệu, sẽ gây thất thu cho ngân sách.

Mặt khác, việc xử lý các đơn vị vi phạm còn nhiều khó khăn vướng mắc. Đối với các doanh nghiệp được Bộ TN-MT và thành phố cấp phép, huyện chỉ có thể ra thông báo yêu cầu các đơn vị này chấp hành quy định về thuê đất trước khi thực hiện khai thác mỏ, thực hiện quy trình khai thác an toàn, tuân thủ quy định về vành đai khai thác mỏ... còn việc xử lý vi phạm, không thuộc thẩm quyền của địa phương. Vì thế, việc khai thác đá bừa bãi tại Thủy Nguyên đang khiến nguồn tài nguyên này cạn kiệt, ảnh hưởng lớn đến cảnh quan môi trường và đời sống người dân.

Đáng nói nhất là khu vực núi Ngà Voi ở xã Minh Tân. Khu vực này đã được quy hoạch, giao mốc quản lý cho Công ty CP xi măng Bạch Đằng và Công ty TNHH MTV xi măng Vicem Hải Phòng chờ hoàn thiện thủ tục cấp phép khai thác theo quy định. Tuy nhiên, với tình trạng khai thác như hiện tại thì đến khi được cấp giấy phép doanh nghiệp cũng chẳng còn khoáng sản để mà khai thác.

 Chỉ tính từ tháng 6-2013 đến nay, tại Lại Xuân, Công an huyện kiểm tra, lập hồ sơ vi phạm về khai thác, vận chuyển trái phép và đề xuất UBND huyện xử phạt hành chính 23 vụ với 23 đối tượng; số tiền xử phạt 380 triệu đồng, tạm giữ 14 máy xúc, 11 ô tô, 7 máy nén khí 5 búa khoan, 4 mũi khoan, 1 búa tạ.

Tương tự, tại xã An Sơn, đã tiến hành xử phạt hành chính 8 vụ với 8 đối tượng, số tiền xử phạt 167 triệu đồng, tạm giữ 7 máy xúc, 7 xe ô tô, 1 xe công nông, 1 máy nén khí, 3 búa khoan, 1 búa tạ và 1 xè beng; tại xã Minh Tân, đã xử phạt vi phạm hành chính 13 vụ với 13 đối tượng, số tiền 206 triệu đồng, tạm giữ 11 máy xúc, 10 xe ô tô vi phạm, tịch thu 5 máy nén khí, 9 búa khoan, 2 búa tạ và 9 mũi khoan; xử lý hình sự 1 vụ, tang vật là 68 kg vật liệu nổ công nghiệp tự chế…

   Đánh giá về thực trạng khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn huyện Thủy Nguyên, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Phạm Quốc Ka thừa nhận: Hoạt động khai thác khoáng sản trái phép diễn ra công khai với quy mô ngày càng lớn, cường độ ngày càng cao và tính chất ngày càng nguy hiểm.

    Đến nay các “điểm nóng” về khai thác khoáng sản tại núi Ngà Voi, núi Hang Ốc (đá vôi) ở Gia Minh và Minh Tân; núi Bụt Mọc (đá vôi), núi Thành Dền và núi Quỳ Khê (silic) ở Liên Khê; khu núi đá vôi Trại Sơn ở hai xã An Sơn và Lại Xuân… đã cơ bản được quản lý. Theo ông Bùi Doãn Nhân, Phó chủ tịch UBND huyện Thủy Nguyên, tình hình hoạt động khai thác trên địa bàn đã từng bước đi vào nề nếp, công tác thẩm định, cấp giấy phép hoạt động khoáng sản thực hiện chặt chẽ hơn, theo đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, công tác quản lý tài nguyên khoáng sản vẫn bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần được khắc phục tức khắc. Đó là tình trạng các doanh nghiệp, tổ chức được cấp phép khai thác mỏ nhưng không thực hiện cắm mốc chỉ giới và bố trí lực lượng bảo vệ tài nguyên; tiến hành xây dựng cơ bản mỏ và đưa mỏ vào hoạt động chậm so với giấy phép; khi hết phép khai thác không thực hiện việc hoàn nguyên và cải tạo môi trường, bàn giao mặt bằng cho địa phương theo quy định; tình trạng khai thác trái phép nhỏ lẻ chưa được ngăn chặn triệt để, ảnh hưởng đến môi trường cảnh quan, gây thất thu ngân sách; việc cấp phép còn chồng lấn giữa các doanh nghiệp, phát sinh tranh chấp; việc kiểm tra, giám sát sau cấp phép còn bị buông lỏng…

Huyền Trang

 

;
.
.
Bình luận
.
.
.
.
.