.

Di tích lịch sử kháng chiến đình Hợp Lễ

Thứ Năm, 08/12/2016, 11:04 [GMT+7]
.

Đã hơn 100 năm qua đi, nhưng câu chuyện về mái đình Hợp Lễ  cùng với công lao của người khai khẩn đất hoang, lập ấp, xây làng và những tháng năm gian khổ của nhân dân cùng với nhiều cán bộ cách mạng thuở 9 năm kháng chiến vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí người Hòa Nghĩa hôm nay…

Đình Hợp Lễ, phường Hòa Nghĩa, quận Dương Kinh thờ thành hoàng là Đức thánh Nam Hải Đại Vương, một vị tướng có công trong việc dẹp giặc Ai Lao, cứu đói, chữa bệnh cho dân làng. Theo những bậc cao niên của làng, việc xây dựng ngôi đình gắn với việc lập làng cách đây hơn 100 năm.

Tương truyền có vị “Tiên Công” là Đỗ Huy Đãng đã đứng ra chiêu mộ dân ly tán, khai khẩn vùng bãi bồi ven sông, thuộc tổng Tư Thủy, huyện Nghi Dương, phủ Kiến Thụy, tỉnh Kiến An xưa, nay thuộc phường Hòa Nghĩa, quận Dương Kinh. Việc đắp đập, xây bờ, khai phá ban đầu hầu như đều thất bại. Người chủ khẩn quyết định xây đình, rước Đức thánh Nam Hải Đại Vương về thờ và mong ước vị thần thành hoàng làng sẽ che chở, mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Từ mái đình được lập nên ban đầu bằng tranh tre, nứa lá, sau 4 lần trùng tu, đình Hợp Lễ ngày nay được xây dựng trên khuôn viên rộng khoảng 1.500m2, có bố cục mặt bằng kiểu chữ Đinh, gồm 3 gian bái đường, 2 gian chuôi vồ. Toàn bộ kiến trúc, trang trí đắp vẽ bờ nóc, mái ngói, hồi tường, tam sơn đều mang nét nghệ thuật nhà Nguyễn thế kỷ XX. Hiện tại, đình vẫn còn lưu giữ được nhiều đồ thờ tự cổ từ ngày đầu xây dựng như khám thờ thành hoàng làng, bộ lư hương, cửa võng, đặc biệt là tấm bia đá - Hợp Lễ xã bia ký, niên hiệu Bảo Đại 11 khắc hai mặt bằng chữ Hán, ghi lại tên tuổi và quá trình gian khổ của những người có công khai mở đất đai Hợp Lễ.

Không chỉ đẹp cảnh quan, lớp lớp thế hệ người dân Hợp Lễ còn luôn tự hào về ngôi đình vì đây đã trở thành căn cứ cách mạng với nhiều hoạt động yêu nước năm xưa. Trong cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp, đình Hợp Lễ là nơi dân quân du kích tập rèn quân sự, là nơi tổ chức tuần lễ vàng kháng chiến kiến quốc, đồng thời cũng là nơi cử ra chủ tịch lâm thời đầu tiên của thôn xã. Tại đình Hợp Lễ trong những năm 1949-1954 còn xây dựng hầm bí mật nuôi giấu cán bộ cách mạng, chứa vũ khí, máy chữ, in ấn tài liệu. Nơi đây đã được coi như một văn phòng của ủy ban hành chính kháng chiến địa phương, là văn phòng giao thông của tiểu khu Trần Thành Ngọ gồm 7 xã: Minh Tân, Hòa Nghĩa, Đại Đồng….

Đình còn là điểm nút quan trọng giúp cán bộ chỉ huy đi về hoạt động tại vùng tạm chiếm, vẽ hồ sơ, xây dựng cơ sở, lập kế hoạch tác chiến, trinh sát vào sân bay Cát Bi, chuẩn bị tập kích nhằm phối hợp với chiến dịch Đông Xuân (1953-1954) mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu.

Bên cạnh đó, theo lời kể của những chứng nhân lịch sử ở địa phương cho biết thêm: Trong những ngày sôi sục khí thế tiến công của cách mạng mùa thu 1945, có nhiều cuộc họp quan trọng của Việt Minh bàn kế hoạch phá kho thóc chia cho dân nghèo. Đình làng Hợp Lễ rộn ràng tiếng trống mít tinh, hội họp đón ngày độc lập 2-9 đầu tiên của nước Việt Nam mới; là nơi người dân cầm lá phiếu bầu ra Hội đồng nhân các cấp góp phần xây dựng chính quyền vững mạnh từ cơ sở.

Qua 2 cuộc chiến tranh vĩ đại của đất nước, đình Hợp Lễ đã trở thành một chứng nhân lịch sử, là nơi ghi dấu, nhắc nhớ nhiều thế hệ con người quê hương về những năm tháng hào hùng, về sự hi sinh mất mát lớn lao của dân tộc… Năm 2008 đình Hợp Lễ được thành phố công nhận là Di tích lịch sử kháng chiến.

Ông Đỗ Mạnh Khương - Trưởng ban di tích chia sẻ: Từ bao đời nay, đình Hợp Lễ luôn là niềm tự hào của lớp lớp thế hệ người dân Hòa Nghĩa.  Ngôi đình có một vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh và là nơi sinh hoạt văn hóa mang tính cộng đồng của người dân địa phương. Nếu như trước đây, ông cha chúng tôi được học hành, được che chở dưới mái đình làng trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, thì nay người dân nơi đây cũng luôn tìm sự bình yên, đưa ra được tiếng nói chung của cộng đồng sau những cuộc họp bàn về chủ trương, kế hoạch giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa dân cư tại chính nơi này…

Xuân Hạ

;
.
.
Bình luận
.
.
.
.
.