.

Khẩn thiết bảo vệ nguồn nước quý sông Giá

Thứ Hai, 20/03/2017, 09:45 [GMT+7]
.

 

Nguồn nước của hồ sông Giá cần được cấp bách bảo vệ
Nguồn nước của hồ sông Giá cần được cấp bách bảo vệ

Được đánh giá là nguồn nước có chất lượng tương đối tốt, tuy nhiên hồ sông Giá (huyện Thủy Nguyên) đang bị đe dọa “đầu độc” bởi nhiều nguồn chất thải, nước thải chưa qua xử lý, có nguy cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng…

47 trường hợp “vô tư”... xả thải

Ông Nguyễn Trần Quỳnh, Phó Giám đốc Cty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên - đơn vị trực tiếp quản lý, khai thác và vận hành hệ thống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh trên địa bàn huyện cho biết: Theo điều tra của đơn vị, tính đến đầu năm 2017, có 51 trường hợp, trong đó chỉ mới 4 trường hợp được cấp phép (sân golf sông Giá, Xí nghiệp xăng dầu K131, Cty giày Aurora, Nhà máy xử lý nước thải Vsip) xả thải xuống hệ thống công trình thủy lợi Thủy Nguyên.

Các nguồn thải gồm: chất thải chăn nuôi của trang trại gà lợn, rác thải và nước thải khu dân cư, nước thải gara rửa xe, nước thải nhà máy công nghiệp, nước thải nhà hàng, bệnh viện, làng nghề… Hệ quả là hồ sông Giá ăn thông với công trình thủy lợi này hàng ngày vẫn phải “oằn mình” hứng chịu nhiều chất độc hại chưa qua xử lý khác nhau.

Các trường hợp còn lại được xả trực tiếp xuống các công trình thuộc hệ thống sông Hòn Ngọc như: Kênh Chu, Phù Yên, Kiền Bái Tây... Tuy nhiên, việc xả thải như vậy vẫn ảnh hưởng lớn tới nguồn hồ nước sông Giá bởi hệ thống thủy lợi không thể chia cắt mà luôn có tính liên hoàn.

Hồ sông Giá bắt nguồn từ cống Phi Liệt (xã Lại Xuân) đến cống Minh Đức (thị trấn Minh Đức), có chiều dài gần 17km, trữ lượng nước trung bình khoảng 21 triệu m3. Đây được coi là “hồ nước ngọt” của Hải Phòng. So với 2 sông chính cấp nguồn nước sạch cho thành phố là sông Rế và sông Đa Độ thì nước sông Giá được đánh giá chất lượng hơn. Tuy nhiên, có mặt tại khu vực đầu nguồn, cách cống Phi Liệt khoảng 500 mét, chúng tôi “mục sở thị” một bãi rác lộ thiên ô nhiễm, bốc mùi hôi thối.

Theo phản ánh của người dân, bãi rác này đã tồn tại nhiều năm nay. Nước bẩn từ bãi rác từng giờ thẩm thấu xuống dòng sông. Tương tự tại khu vực xả thải của tập thể công nhân Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng (thuộc xã Ngũ Lão) đoạn cuối sông Giá, với nhiều dãy nhà cho công nhân ăn ở, sinh hoạt, “hệ thống xử lý” chất thải tại đây đơn giản chỉ là một con mương nhỏ gom nước xung quanh rồi xả trực tiếp ra sông qua một cống xả.

Chỉ quan sát bằng mắt thường cũng thấy mức độ ô nhiễm là nghiêm trọng trong khi cách không xa (phía cuối nguồn) là khu vực lấy nước của Nhà máy cấp nước tập trung Minh Đức phục vụ cho một loạt khu công nghiệp, nhà máy lớn và dân sinh trên địa bàn. Một bà con sống gần khu vực cho biết, cống xả thải ra sông thường xuyên bốc mùi hôi thối, rất khó chịu nhất là vào những ngày nắng nóng. Chưa kể cách khu tập thể chỉ mấy trăm mét là khu nghĩa trang của nhân dân địa phương.

Cũng theo Công ty Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên, ngoài những điểm xả thải trên thì hàng ngày, dọc 2 bên bờ, sông Giá còn phải hứng chịu nhiều nguồn chất thải khác đều chưa qua xử lý gây ô nhiễm. Đáng chú ý, sân Golf sông Giá thường xuyên phải sử dụng lượng lớn chất bảo vệ thực vật (thuốc trừ sâu, nấm mốc) với vị trí xả thải là khu đập Lò Nồi, thuộc sông Móc (xã Minh Tân).

Được biết, theo thiết kế sân golf sông Giá có hệ thống xử lý nước thải hiện đại và đã được cấp phép xả thải ngay khi đi vào hoạt động. Mặc dù vậy, hệ thống xử lý nước thải trên cần phải được vận hành thường xuyên, đúng quy trình. Bởi nếu không, nguy cơ gây ô nhiễm sông là rất lớn. “Với 47 cơ sở tự xả thải chưa qua xử lý xuống công trình thủy lợi đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng chất lượng nguồn nước đang trực tiếp phục vụ tưới gần 12.400 ha đất sản xuất nông nghiệp, 600 ha nuôi trồng thủy sản nước ngọt và nguồn nước cấp cho các nhà máy khu công nghiệp và nước sinh hoạt cho trên 30 vạn dân trên địa bàn huyện Thủy Nguyên...” - người đứng đầu của công ty bày tỏ lo lắng.

Chồng chéo trong quản lý

Được biết, tháng 12-2013, HĐND TP ban hành nghị quyết về mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ nguồn nước ngọt trên địa bàn thành phố giai đoạn 2016-2020, trong đó có hồ sông Giá. Thống kê của Công ty Khai thác công trình thủy lợi huyện, từ năm 2012 đã có hơn 35 trường hợp, đến năm 2016 phát sinh thêm 10 trường hợp xả thải xuống hồ chưa qua cấp phép. Tuy nhiên, việc khắc phục, di dời các điểm ô nhiễm này không chỉ “dậm chân tại chỗ” mà trái lại ngày càng tăng về số lượng.

Nguyên nhân chính từ việc quy định thẩm quyền, nhiệm vụ của công ty không có chức năng xử lý các vụ việc. Thế nên dù đã nhiều lần tổ chức kiểm tra, phát hiện và ngăn chặn những trường hợp lấn chiếm, xả thải xuống công trình, song công ty mới chỉ dừng ở mức độ lập biên bản, báo cáo. Trong khi đó, trách nhiệm xử lý chính thuộc về cơ quan chức năng, nhất là vai trò của chính quyền địa phương.

Mặt khác, vấn đề về hành lang bảo vệ công trình thủy lợi theo Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi, Nghị định 43/2015/NĐ-CP cũng chưa được thực hiện nghiêm túc. Theo đại diện Công ty Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên, trong giai đoạn quy hoạch, thiết kế, thi công công trình, các đơn vị chưa chú trọng và không bố trí kinh phí đầu tư cho nhiệm vụ này. Ngoài ra, giữa quy định về hành lang bảo vệ công trình của các ngành còn có sự khác biệt.

Theo tìm hiểu, công trình hồ sông Giá hiện có các đơn vị thực hiện nhiệm vụ quản lý trực tiếp gồm: Công ty Khai thác công trình thủy lợi Thủy Nguyên; Trung tâm Giống và nuôi trồng thủy sản; Trạm Quản lý đường sông và UBND các xã, thị trấn liên quan. Trên thực tế, việc nhiều đơn vị cùng quản lý, khai thác công trình nhưng việc phân định chức năng không rõ ràng đã dẫn tới sự chồng chéo, không thống nhất rất khó kiểm soát. Lấy ví dụ,hồ sông Giá không hề có chức năng khai thác về mặt giao thông song vẫn tồn tại quy định trách nhiệm của Trạm quản lý đường sông. 

Do đó nhiều ý kiến cho rằng, để giải quyết vấn đề này rất cần có một “nhạc trưởng” trong quản lý bảo vệ công trình, bảo vệ nguồn nước và môi trường nước, đồng thời cần khẩn trương xây dựng cơ chế phối hợp cụ thể, rõ ràng giữa các cấp ngành, chính quyền địa phương liên quan.

Theo Sở Tài nguyên và môi trường, năm 2015, ngành đã thực hiện quan trắc chất lượng nguồn nước trên cả 6 sông: Chanh Dương, kênh Hòn Ngọc, hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng, sông Rế, Giá, Đa Độ với tổng số điểm quan trắc là 24 điểm. Kết quả quan trắc cho thấy: các sông trên đều có dấu hiệu ô nhiễm bởi các chất dinh dưỡng, đặc biệt là các đoạn sông qua các khu dân cư, ngoài ra, về cuối nguồn các sông trên còn có dấu hiệu của ô nhiễm bởi các chất hữu cơ và vi sinh vật.

Dấu hiệu ô nhiễm tăng dần theo thứ tự: sông Giá, sông Đa Độ, sông Rế. Đối với sông Chanh Dương, Hòn Ngọc và hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng, khi so sánh với QCVN về chất lượng nước mặt cho thấy chất lượng nước trên các sông trên đều có dấu hiệu ô nhiễm cả về hữu cơ, dinh dưỡng, ngoài ra tại một số điểm còn có dấu hiệu ô nhiễm bởi kim loại nặng, phenol và vi sinh vật. Dấu hiệu ô nhiễm tăng dần theo thứ tự: Hệ thống trung thủy nông Tiên Lãng,  Kênh Hòn Ngọc, sông Chanh Dương.

ĐỖ HIẾU

;
.
.
Bình luận
.
.
.
.
.