Thứ năm, 27 Tháng 7, 2017 - 19:27

Anh hùng liệt sỹ Trần Thành Ngọ: Vang mãi khúc tráng ca

Tạo: 14/07/2017 - 11:38

Đã tròn 70 năm trôi qua kể từ ngày Liệt sỹ Trần Thành Ngọ hô vang lời thề quyết tử, ngã xuống vì mảnh đất quê hương, núi Cột Cờ (quận Kiến An) vẫn đó, sừng sững, hiên ngang, lộng gió như còn vọng mãi khúc tráng ca về người Cảnh sát trưởng đầu tiên của Hải Phòng, vị chỉ huy tài  ba, quả cảm của Đoàn Công an xung phong nổi tiếng thành phố Cảng. Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh - Liệt sỹ (27-7-1947 * 27-7-2017), chúng tôi vừa có dịp trở lại Di tích lịch sử núi Cột Cờ - nơi ông và đồng đội trong trận chiến không cân sức với giặc Pháp đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và anh dũng hy sinh vào ngày 25-4-1947.

Chứng tích núi Cột Cờ

Núi Cột Cờ nằm ở phía Tây Nam, cách trung tâm thành phố Hải Phòng 14km, nay thuộc địa bàn phường Tràng Minh, quận Kiến An. Đây là địa danh đã có từ xa xưa, từng đi vào đời sống văn hóa - tâm linh của người dân trong vùng: “Thúng thóc, lò vàng phong cảnh Phật/ Cột Cờ, Đa Độ nước non tiên”.

Núi Cột Cờ còn có tên cổ là núi Phù Liễn. Theo thần phả của các làng Phù Lưu, Đẩu Sơn… còn lưu lại, vào thế kỷ 13, bà Chiêu Hoa Công chúa (con gái thứ 6 của vua Trần Thánh Tông) đi khai khẩn lập trang ấp, đến một dãy núi, thấy núi có hình trái đào nên đặt tên cho vùng đất này là Đào Lĩnh, cắm cờ liễu (đuôi nheo) để làm chỉ giới. Dưới chân núi, về phía Tây Bắc dân cư hội tụ thành làng gọi làng Phù Liễn. Tên núi Phù Liễn được đặt theo tên địa danh của làng.

Còn trong cuốn “Kiến An bất khuất kiên cường” - trang 53, cụ Nguyễn Văn Tửu, nguyên Ủy viên UBHC tỉnh Kiến An năm 1946 có viết: “Tỉnh lị Kiến An trước, nay là quận lị Kiến An nằm trong thung lũng giữa hai dãy núi Thiên Văn và núi Phù Liễn. Phía Tây Bắc có dòng Lạch Tray lượn qua. Nơi đây không chỉ có vẻ đẹp thiên nhiên mà còn là vị trí quân sự vùng biển vô cùng trọng yếu. Hướng từ biển vào, núi Thiên Văn (Văn Đẩu) và núi Cột Cờ (Phù Liễn) vươn cao như hai cột cổng”. 

Năm 2010, núi Cột Cờ được xếp hạng là di tích lịch sử của Hải Phòng. Nhắc tới địa chỉ “đỏ” này, người dân thành phố Cảng không ai không nhớ đến những chiến công hiển hách của quân dân Hải Phòng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Tiêu biểu là trận chiến quyết tử bảo vệ Kiến An ngày 25-4-1947. Trận đánh đó đã đi vào lịch sử như một chiến công oanh liệt của quân và dân Hải - Kiến trong những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp với tấm gương “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” của người chỉ huy Đoàn Công an xung phong (CAHP) Trần Thành Ngọ.

Khúc tráng ca bất tử

Trần Thành Ngọ (1918 - 1947), người làng Văn Đẩu, quận Kiến An. Thời trai trẻ, đã từng canh gác sân bay Kiến An, nên còn được gọi là Đội Ngọ, Đội Tàu bay. Giữa năm 1944, phong trào cách mạng ở Hải Phòng và ven thị xã Kiến An do Đảng lãnh đạo phát triển rất mạnh và đã gây dựng được mạng lưới cơ sở rộng khắp. Một số binh sĩ có tinh thần yêu nước đã được giác ngộ, sau này đã trở thành những cán bộ cốt cán, ưu tú của cách mạng như: Bùi Sinh ở Đẩu Sơn, Đội Ngọ (Trần Thành Ngọ) ở Văn Đẩu.

Ngay trong những ngày đầu khởi nghĩa thắng lợi ở Hải Phòng (23-8-1945), chính quyền cách mạng đã cử các ông, bà: Lê Quốc Thân, Đào Thị Hậu, Trần Thành Ngọ, Nguyễn Văn Mộc đến Sở Cảnh binh, tiếp thu toàn bộ cơ sở vật chất, tạm thời sử dụng Cảnh binh viên chức cũ, điều hành trật tự giao thông, vệ sinh trong thành phố. Và, Trần Thành Ngọ khi ấy mới ngoài 26 tuổi đã trở thành “Cảnh sát trưởng” đầu tiên của Hải Phòng. Ngày 27-9-1945, Đoàn công an xung phong được thành lập, sau khi thống nhất hai lực lượng cảnh sát và cảnh sát Liêm phóng thành Ty công an.

Đoàn công an xung phong ngày ấy là lực lượng nòng cốt bảo vệ chính quyền cách mạng, có nhiệm vụ tuần tra, canh gác, bảo vệ trật tự, an ninh. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Trần Thành Ngọ, đoàn quân nổi tiếng này của Ty Công an Hải Phòng đã lập nhiều chiến công vang dội, kịp thời ngăn chặn nhiều âm mưu phá hoại, gây rối trật tự, trị an của Pháp và bọn phản cách mạng trong những ngày đầu giành chính quyền.

Trên cương vị cảnh sát trưởng, Ủy viên Ban bảo vệ thành phố, Trần Thành Ngọ đã vạch kế hoạch điều hành lực lượng công an xung phong và cảnh sát chiến đấu, bảo vệ từng khu vực nội thành ở Hải Phòng. Khi giặc Pháp gây hấn, do lực lượng của ta buổi đầu còn thiếu thốn vũ khí đạn dược, Trần Thành Ngọ đã đề ra phương cách sử dụng một số cá nhân có cảm tình với kháng chiến, len lỏi trong các kho bãi, bến cảng thu lượm súng, đạn để trang bị cho đơn vị. Trước khi đưa vào sử dụng, sản xuất hàng loạt, Trần Thành Ngọ luôn là người trực tiếp thử các loại vũ khí lấy được của địch, do các đội viên đem về.

Ngày 26-11-1946, Ủy ban kháng chiến Liên tỉnh Hải Phòng - Kiến An được thành lập (gọi tắt là liên tỉnh Hải - Kiến).

Mặt trận Liên tỉnh Hải Phòng - Kiến An đã thành lập ba mặt trận A, B, C. Chỉ huy chung là các đồng chí: Đinh Thịnh, Dương Hữu Miên. Riêng Trần Thành Ngọ giữ chức Chỉ huy phó mặt trận Cầu Niệm và tỉnh lỵ Kiến An, mang mật danh A, với trọng trách phòng vệ hướng chính diện từ hữu ngạn sông Lạch Tray, đồng thời phối hợp với mặt trận B và C, hình thành tuyến bao vây, giam chân quân địch trong khu vực nội thành Hải Phòng. Trong trận chiến đấu cảm tử bảo vệ Kiến An ngày 25-4-1947, Trần Thành Ngọ đã dũng cảm chiến đấu với quân Pháp đến hơi thở cuối cùng.

Theo các tài liệu lịch sử ghi lại, tình thế lúc ấy vô cùng nguy nan, sở chỉ huy quân ta ở núi Cột Cờ bị địch vây. Cuộc chiến không cân sức với kẻ thù đã 17 giờ liên tục. Mặc dù bị thương ở cánh tay, Trần Thành Ngọ vẫn bình tĩnh ra lệnh cho tất cả anh em rút về phía sau để bảo toàn lực lượng, còn lại một mình ngăn chặn địch. Không còn một viên đạn, ông để địch tới gần mới rút chốt quả thủ pháo cuối cùng tiêu diệt giặc. Sự hy sinh oanh liệt của Trần Thành Ngọ là tấm gương sáng ngời vì nước quên thân của lực lượng Công an Hải Phòng trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Tấm gương đó có giá trị như một lời hiệu triệu, khích lệ lớp lớp người dân thành phố Cảng đứng lên quyết tâm chiến đấu để bảo vệ quê hương đất nước. Một trong những cán bộ lãnh đạo Việt Minh thành phố Hải Phòng, ông Vũ Quốc Uy đã viết: “Anh thực sự là trụ cột của cuộc chiến đấu bảo vệ thành phố và thị xã Kiến An…

Công lao của anh không phải là do công sức riêng, mà vì anh biết tin và sử dụng sức mạnh của tập thể. Anh biết nuôi quân không phải bằng đồng lương ít ỏi của chính phủ cấp cho mà cả sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân”. Nhân dịp 50 ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân, Liệt sĩ Trần Thành Ngọ đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

 Hàng năm vào ngày 25-4 (ngày diễn ra trận chiến đấu quyết tử bảo vệ thị xã Kiến An), Đảng bộ chính quyền các ban, ngành đoàn thể của địa phương, thân nhân các anh hùng, liệt sỹ hy sinh tại núi Cột Cờ cùng nhân dân địa phương tổ chức kính dâng vòng hoa, dâng hương tưởng niệm Trần Thành Ngọ cùng những người con đã hy sinh bảo vệ thị xã Kiến An trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp.

Đặc biệt, vào dịp 27-7-2014, lãnh đạo quận Kiến An, phường Tràng Minh, thân nhân các liệt sỹ, cựu chiến binh, đồng chí đồng đội, Trung đoàn bộ đội 22 đóng trên ngọn núi lịch sử… đã góp kinh phí, chung sức xây dựng nhà bia và bia “Tưởng niệm các anh hùng, liệt sỹ hy sinh tại núi Cột Cờ”; trồng cây xanh tại khu vực nhà bia để tri ân, noi gương học tập các anh.

Một góc quận Kiến An

Với tấm gương hy sinh cao cả của Trần Thành Ngọ và đồng đội, núi Cột Cờ giờ đã trở thành biểu tượng cho sức mạnh đoàn kết, ý chí kiên cường, tinh thần quả cảm chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của người dân Hải Phòng. Nó mãi mãi như một thiên anh hùng ca được viết bằng những chiến công của quân, dân thành phố Hải Phòng trong những năm tháng chiến đấu chống kẻ thù xâm lược thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Núi Cột Cờ - di tích lịch sử đã xếp hạng còn là một thắng cảnh đẹp của thành phố Hải Phòng. Nơi đây có đồi núi, đô thị liền kề, có thảm động thực vật phong phú, đa dạng, quanh năm xanh tốt. Đứng trên điểm cao nhất của dãy núi (điểm cao 145m), chúng ta có thể thấy toàn cảnh thành phố Hải Phòng.

Dưới chân núi có dòng sông cổ Cửu Biều uốn lượn như dải lụa trắng ôm trọn trong lòng dãy núi. Trên núi Cột Cờ luôn còn nhiều dấu tích oanh liệt của một thời như: Lô cốt, vết đạn pháo, công sự, giao thông hào... Cảnh quan không gian và sự tồn tại của quá khứ trên núi nếu chỉ một lần đến nơi đây cũng đã khơi dậy trong tâm hồn chúng ta lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước và càng thấy công lao, sự hy sinh to lớn của Anh hùng Trần Thành Ngọ cùng những chiến sĩ đã anh dũng quên thân để cho chúng ta được cuộc sống hôm nay.

Chung Lương